Tất cả các sản phẩm âm nhạc của tôi từ đĩa CD đầu tay “Shadow” cho đến đĩa số 10, rồi chuyển sang DVD đến nay là 5 đĩa, người chỉ huy điều phối dàn nhạc đến phối khí, chỉ đạo nghệ thuật âm nhạc đều do Nhạc sĩ Bảo Lư đảm trách.

Nhạc sĩ Bảo Lư, tốt nghiệp Quốc gia âm nhạc Sài gòn, anh chuyên về hòa âm phối khí hơn là sáng tác. Hiện nay NS Bảo Lư là Giám đốc của trung tâm thu âm đĩa TIT ở Sài gòn. Năm vừa qua, Nhạc sĩ Bảo Lư được giải thưởng nhạc sĩ phối khí được yêu thích nhất trong năm 2008 của chương trình Làn Sóng Xanh.

Trong suốt thời gian hợp tác, nhận thấy NS Bảo Lư là người có tài năng và có tâm nghề nghiệp, tôi đã nhận tài trợ và liên hệ một vài suất học bỗng ngắn hạn để NS Bảo Lư sang Úc tu nghiệp, đến trao đổi kinh nghiệm với các phòng thu lớn của Úc trong đó có Velvet Studio và Sound Warp Australia là hai nơi chịu trách nhiệm thu âm và làm master các sản phẩm âm nhạc của tôi.

Trong chuyến tu nghiệp lần thứ ba này của Nhạc Sĩ Bảo Lư tại Sydney, Australia, có lịch làm việc với Velvet studio như các lần trước. Với vai trò người hướng dẫn và phiên dịch cho NS Bảo Lư, chúng tôi đến gặp và làm việc Kỹ sư Âm thanh Steve Adderly, chuyên viên của Velvet studio. Trong một buổi làm việc, tôi tranh thủ phỏng vấn anh vài tin tức cập nhật về tình hình phát triển thu âm hiện.

Michael Hùng (MH): Chào Steve, lâu quá chưa gặp lại nhỉ! Khỏe không, bồ?

Steve Adderly (SA): Chào Michael và các bạn, tôi vẫn khỏe, trông các bạn vui tươi yêu đời nhỉ! Hôm nay mình làm việc gì đây?

MH: Trước khi anh làm việc với Bảo Lư, tôi tranh thủ xin anh vài phút để cho biết tình hình phát triển về kỹ thuật phòng thu trong năm qua như thế nào?

SA: Nói về sự phát triển công nghệ thu âm trong năm 2008 và 2009, có lẽ tôi sẽ đi vào một số chi tiết, đặc biệt các sản phẩm thu âm cũng như các công nghệ phần cứng của thu âm; và phần sau đó là nhấn mạnh một vài đặc điểm về micro mà chúng tôi nghĩ còn nhiều người kể cả chuyên môn và không chuyên môn bị nhầm lẫn.



Kỹ sư Steve Adderly, chuyên gia của Velvet Studio, Michael Hùng và Nhạc sĩ Bảo Lư tại một phòng thu của Velvet Studio

Về công nghệ thu âm trong năm nay có một số sản phẩm mới ra đời, nhưng chủ yếu là công nghệ phần mềm hơn là phần cứng. Điều này thì cũng dễ hiểu thôi bởi vì nó phát triển theo chiều hướng kéo theo của đà phát triển trong công nghệ thông tin. Thế nhưng điều đó nếu nó đáp ứng cho giới thu âm không chuyên bao nhiêu thì lại kém hào hứng cho giới thu âm chuyên nghiệp cao cấp như chúng tôi bấy nhiêu.

Nếu như các sản phẩm “ảo”, chúng tôi gọi vậy vì nó chỉ là các phần mềm tích hợp xử lý tín hiệu qua các cổng thu đơn giản bằng một thiết bị phần cứng nhỏ gắn trong máy tính như cái soundcard vậy, càng ngày càng hiện đại với phần mềm tích hợp đa năng, mà theo giới sản xuất hứa hẹn là cải thiện được chất lượng âm thanh chuyên nghiệp.

Thế nhưng dối với chúng tôi, những nhà thu âm chuyên nghiệp cao cấp, thì chúng tôi không mặn mà lắm với các sản phẩm loại này. Không phải là không sử dụng phần mềm nhưng chỉ dùng những phần mềm chuyên dụng đi cùng với phần cứng.

Steve đưa chúng tôi đến các thiết bị bộ nén (compressor) và giới thiệu

SA: Như các bạn thấy đây, năm nay chúng tôi cũng tiếp cận thêm nhiều sản phẩm mới phục vụ cho thu âm nhưng vẫn là phần cứng. Câc bộ nén chúng tôi cũng vậy, chẳng hạn như cái Avalon AD2044 này, giá ngoại thị trường không dưới 3000 đô Mỹ, còn nhiều bộ phận khác như cân bằng âm (equalizer) cũng phải sắm riêng chứ không thể dùng các phần mềm tích hợp được.



Compressor Avalon AD2044

Nói tóm lại, trong năm nay và có thể năm tới, công nghệ các phần mềm tích hợp trong thu âm có thể phát triển nhanh, còn công nghệ phần cứng chuyên nghiệp cho chúng tôi không có nhiều cải tiến; và dĩ nhiên, giá thành sản phẩm nếu có cải tiến lại chỉ đắt lên chứ không thể rẻ hơn như công nghệ phần mềm.

MH: Vâng có lẽ đúng như vậy.Để có được chất lượng âm thanh tốt thì các thiết bị cổ điển máy móc vẫn ưu thế hơn và gần như không thể thay thế được. Nhìn vào giàn máy của các anh, tôi có thể thấy được sự đầu tư lớn như thế nào để đáp ứng về mặt chất lượng thu âm. Thế còn vấn đề micro thì thế nào, có gì đổi mới?

SA: Công nghệ mic năm nay có thể nói là ảm đạm theo nghĩa sản phẩm mới, nhưng mặt khác thì nó vẫn tiến triển. Hay nói cách khác, chưa có gì cải tiến trong kỹ thuật cả, về mẫu mã thì có chút ít, nhưng đa số các dòng mic chuyên nghiệp chưa có cải tiến gì đáng kể. Mà điều đáng nói nhất là giá cả thì vẫn đắt đỏ chứ không rẻ hơn chút nào.
Để nói thêm về mic, những studio chuyên nghiệp như chúng tôi phải sắm rất nhiều các loại mic công năng khác nhau; mỗi một loại được thiết kế để thu một loại nhạc cụ hay sóng âm đặc biệt khác nhau.
Một cách tổng quát, chúng ta có thể chia mic ra làm hai loại: mic động (dynamic) và mic tụ (condenser) Đối với loại mic động cũng có hai loại là loại cuộn chuyển động (moving coil) và loại băng (ribbon). Loại cuộn chuyển động là loại mic động phổ biến nhất.



Một loại mic Neumann UA87

Mic với cuộn dây chuyển động, là âm năng phát ra tạo thành điện năng thông qua một cuộn dây chuyển động được gắn vào màng mic. Loại mic băng không phổ biến lắm, mặc dù nó cải thiện được khá nhiều trong việc thu âm, có cấu tạo bằng nhiều băng kim loại mảnh (thường làm bằng nhôm) treo giữa hai đầu nam châm, khi các băng nhôm này rung lên sẽ tạo nên dòng điện. Vì các băng kim loại rất nhẹ và mảnh nên âm phát ra là nó kịp nhận ngay chứ không mất một khoảng thời gian dài như trong loại mic cuộn chuyển động. Phổ biến là UA 87.

Đối với mic tụ, nó không có gắn với màng rung, vì thế loại mic này có thể bắt được những âm thanh nhẹ, nó cũng có thể bắt được nhanh các âm phát với tần số cao và chuyển âm nhanh.

Do đặc tính lan truyền của các sóng âm: âm tần số càng thấp thì độ lan toản càng rộng nhưng lại không đi xa, và ngược lại. Cho nên với các âm thanh bass, thì cần phải loại mic màng rộng. Còn đối với các tiếng treble hay âm có tần số cao, nên dùng mic có màng cỡ nhỏ. Đại loại như vậy.

MH: Vâng những gì anh nói thì như tôi đã trình bày trong cuốn sách của tôi vừa xuất bản đầu năm nay. Xin cám ơn anh, với tư cách một nhà thu âm chuyên nghiệp đã bổ sung cho những đặc điểm kỹ thuật quan trọng trong thu âm, mà như anh nói là ít người chú ý đến này. Chúc anh khỏe và hẹn gặp lại anh kỳ tới.

Michael Hùng thực hiện
Tường Quang chuyển ngữ

ĐÃ PHÁT HÀNH: Michael Hùng DVD Vol.5 Độc tấu Saxophone “BƯỚC CHÂN PHIÊU LÃNG”

Đón đọc kỳ tới: “Một số khái niệm căn bản trong thu âm”